Kanker

Pijnbestrijding bij kanker

Pijn is een veelvoorkomend symptoom bij kanker en kan verschillende oorzaken hebben. Het kan ontstaan door de tumor zelf, door behandelingen zoals chemotherapie of bestraling, of door operaties. Effectieve pijnbestrijding is essentieel voor de kwaliteit van leven van patiënten.

Beschikbare pijnstillers in België

Voor ernstige kankerpijn zijn verschillende sterke pijnstillers beschikbaar op voorschrift:

• Morfine: MST (langwerkend) en Oramorph (kortwerkend) voor continue pijnbestrijding
• Fentanyl: Durogesic pleisters voor langdurige werking, Abstral voor doorbraakpijn
• Oxycodon: OxyNorm (kortwerkend) en OxyContin (langwerkend) als alternatief voor morfine
• Tramadol en codeïne: Voor matige tot ernstige pijn, vaak gecombineerd met paracetamol

Bijwerkingen en begeleiding

Sterke pijnstillers kunnen bijwerkingen veroorzaken zoals misselijkheid, constipatie, slaperigheid en verwardheid. Uw arts zal de dosering zorgvuldig aanpassen en bijwerkingen behandelen. Neem altijd contact op met uw behandelend arts bij onvoldoende pijnbestrijding, ernstige bijwerkingen of vragen over medicatie. Stop nooit plotseling met deze medicijnen zonder medisch advies.

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie

Misselijkheid en braken behoren tot de meest voorkomende bijwerkingen van chemotherapie bij kankerpatiënten. Deze symptomen ontstaan doordat chemotherapeutische middelen het braakcentrum in de hersenen stimuleren en de darmwand irriteren. De ernst van deze bijwerkingen varieert per patiënt en type behandeling.

Anti-emetica beschikbaar in België

Verschillende effectieve medicijnen zijn verkrijgbaar om misselijkheid tegen te gaan:

• Ondansetron (Zofran) – Blokkeert serotonine-receptoren en is zeer effectief tegen acute misselijkheid
• Metoclopramide (Primperan) – Stimuleert maagbeweging en vermindert misselijkheid
• Domperidon (Motilium) – Helpt bij maagontlediging en vermindert braakreflex
• Granisetron (Kytril) – Krachtige serotonine-antagonist voor ernstige gevallen

Preventieve maatregelen en voedingstips

Preventie is essentieel: neem anti-emetica in zoals voorgeschreven, ook als u zich nog goed voelt. Eet kleine, frequente maaltijden en vermijd vette of sterk geurende voedingsmiddelen. Gember, crackers en koude dranken kunnen helpen. Rust na het eten en zorg voor voldoende ventilatie in uw omgeving.

Immuunsysteem ondersteuning

Kankerbehandelingen zoals chemotherapie en bestraling verzwakken het immuunsysteem aanzienlijk, waardoor patiënten vatbaarder worden voor infecties. Het is cruciaal om het immuunsysteem waar mogelijk te ondersteunen en infecties te voorkomen.

Beschikbare supplementen

Verschillende supplementen kunnen helpen het immuunsysteem te versterken:

• Multivitamines – Vullen tekorten aan tijdens behandeling en ondersteunen algemene weerstand
• Vitamine D3 – Essentieel voor immuunfunctie, vooral belangrijk in België door beperkte zonblootstelling
• Zink en selenium – Mineralen die cruciaal zijn voor immuuncelproductie en antioxidantwerking
• Probiotica – Ondersteunen darmgezondheid en hebben positieve invloed op immuunsysteem

Infectiepreventie

Was regelmatig uw handen, vermijd grote menigten en zieke personen. Zorg voor goede voedingshygiëne en onderhoud een gezonde levensstijl. Raadpleeg onmiddellijk uw arts bij koorts, rillingen, aanhoudende hoest of andere infectiesymptomen. Uw behandelend team kan specifieke richtlijnen geven aangepast aan uw situatie.

Huidverzorging tijdens kankerbehandeling

Huidproblemen door chemo en radiotherapie

Kankerbehandelingen zoals chemotherapie en radiotherapie kunnen verschillende huidproblemen veroorzaken. De huid kan gevoeliger, droger en kwetsbaarder worden. Veel patiënten ervaren jeuk, roodheid, schilfering of zelfs pijnlijke ontstekingen. Deze bijwerkingen zijn normaal maar vereisen wel aangepaste huidverzorging om het comfort te verbeteren en verdere huidschade te voorkomen.

Verzorgingsproducten

Voor een optimale huidverzorging tijdens kankerbehandeling zijn specifieke producten aanbevolen:

• Neutrale crèmes en lotions: Parfumvrije, hypoallergene producten die de huid intensief hydrateren zonder irritatie te veroorzaken
• Zonnebescherming SPF 50+: Essentieel voor bescherming tegen UV-straling, aangezien de huid extra gevoelig is tijdens behandeling
• Milde shampoos: Zachte, sulfaatvrije formules die de hoofdhuid niet uitdrogen of irriteren
• Lippenbalsem: Voedende balsem om droge, gebarsten lippen te voorkomen en te behandelen

Dagelijkse verzorgingsroutine

Een aangepaste dagelijkse verzorgingsroutine is cruciaal. Was de huid voorzichtig met lauwwarm water en milde, pH-neutrale zeep. Dep de huid droog in plaats van te wrijven en breng direct daarna een vochtinbrengende crème aan. Herhaal dit meerdere keren per dag, vooral na het douchen. Vermijd lange, hete douches en gebruik altijd zonnebescherming wanneer u naar buiten gaat.

Producten om te vermijden

Tijdens kankerbehandeling is het belangrijk om bepaalde producten te vermijden die de huid kunnen irriteren. Gebruik geen producten met alcohol, parfum, of sterke actieve ingrediënten zoals retinol of zuren. Vermijd scrubs, loofahs en andere ruwe materialen. Ook producten met lanoline of formaldehyde kunnen beter worden vermeden.

Apotheek begeleiding en nazorg

Rol van de apotheker bij kankerbehandeling

De apotheker speelt een cruciale rol in de begeleiding van kankerpatiënten. Als medicijnexpert biedt de apotheker persoonlijke begeleiding bij het gebruik van oncologische medicatie, ondersteunende medicijnen en vrij verkrijgbare producten. De apotheker werkt nauw samen met het oncologisch team om een optimale farmaceutische zorg te garanderen.

Medicatie-interacties controleren

Het controleren van medicatie-interacties is van levensbelang bij kankerbehandeling. De apotheker controleert systematisch alle medicijnen – zowel voorgeschreven als zelfzorgmedicatie – op mogelijke interacties. Dit omvat ook vitamines, supplementen en fytotherapeutische preparaten die de werking van kankermedicatie kunnen beïnvloeden.

Bijwerkingen herkennen en melden

De apotheker helpt bij het herkennen van bijwerkingen en adviseert wanneer contact met de behandelend arts noodzakelijk is. Ernstige bijwerkingen worden gemeld via het officiële bijwerkingensysteem van het FAGG (Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten). De apotheker biedt ook praktische tips om bijwerkingen te verlichten.

Recepten en terugbetaling

In België worden oncologische medicijnen grotendeels terugbetaald door het RIZIV. De apotheker begeleidt patiënten door het terugbetalingssysteem en zorgt ervoor dat alle formaliteiten correct worden afgehandeld. Voor specifieke medicatie kan voorafgaande toestemming van de adviserend geneesheer nodig zijn, waarbij de apotheker assisteert in dit proces.

Nazorg en follow-up

Ook na afloop van de acute behandelingsperiode blijft farmaceutische begeleiding belangrijk. De apotheker monitort de overgang naar onderhoudsbehandeling, begeleidt bij levensstijlaanpassingen en blijft beschikbaar voor vragen over medicatie en gezondheidsproducten. Regelmatige medicatiereview helpt bij het optimaliseren van de therapietrouw.

Contactgegevens voor noodgevallen

Voor dringende vragen buiten de openingsuren kunnen patiënten terecht bij de wachtdienst apotheek. Het nummer van de dichtstbijzijnde wachtdienst is te vinden op de deur van uw apotheek of via www.apotheek.be. Bij acute medische noodgevallen belt u altijd eerst 112 of contacteert u onmiddellijk uw behandelend arts of het ziekenhuis.